Collectie / Van Speijk

Van Speijk

Geronimo logo.

Schrijver en regisseur: Ingrid van Benthem
Aantal delen: 1
Totale duur: 0:05:51
Omroep: EO (29-08-1996)
Programma: Tijdsein "De moordplek"
Genre: Historisch

 

Verhaal:

Het jaar 1831. Jan Carel Josephus van Speijk (Amsterdam, 31 januari 1802 - Antwerpen, 5 februari 1831) was een Nederlands kanonneerbootcommandant tijdens de Belgische opstand. Van Speijk belandde, toen zijn ouders kort na zijn geboorte waren komen te overlijden, in het Burgerweeshuis in zijn geboortestad Amsterdam. Hij werd opgeleid om kleermaker te worden, maar werd een autodidact zeevaarder.

 

Tussen 1823 en 1825 kreeg hij door zijn optreden in Nederlands-Indië de bijnaam Schrik der Roovers. Tijdens de Belgische opstand was hij commandant van 's lands kanonneerboot nº 2, een zeilschip bewapend met 1 kanon. Hij had de opdracht alle schepen van en naar Antwerpen te controleren sinds die stad vanaf begin oktober 1830 zich bij de opstand had aangesloten. Van Speijk nam deel aan het bombardement op Antwerpen op 27 oktober, waarvoor hij werd onderscheiden met het ridderkruis der vierde klasse van de Militaire Willems-Orde.

 

Op 5 februari 1831 kreeg Van Speijk de opdracht om naar Oosterweel te varen om scheepsladingen te controleren, zoals al vele malen eerder die winter. Maar toen dreef zijn schip op de Schelde, door een harde noordenwestenwind en een slecht functionerend anker, naar de kant waar een woedende menigte van Antwerpse arbeiders op zijn schip sprong en de vlag bemachtigde. Hierop zou Van Speijk de historische laatste woorden hebben gesproken: "...en een infame Brabander worden? Dan liever de lucht in". Door zijn sigaar in het buskruit te steken ontplofte het schip.

 

Een scheepsjongen die bij hem stond en zijn intenties begreep, waarschuwde nog enkele maten en sprong overboord. Bij de ontploffing kwamen 28 van de 31 bemanningsleden, onder wie Van Speijk zelf, en een onbekend aantal Antwerpenaars om het leven.

 

Afleveringen:

Bonifatius

Jaar van de moord: 754

Uitzending: 04-07-1996

 

Karel de Goede

Jaar van de moord: 1127

Uitzending: 11-07-1996

 

Floris V

Jaar van de moord: 1296

Uitzending: 18-07-1996

 

Jan van Schaffelaar

Jaar van de moord: 1296

Uitzending: 25-07-1996

 

Hendrik Voes en Johannes van Esschen

Jaar van de moord: 1523

Uitzending: 01-08-1996

 

Negentien Rooms-katholieke geestelijken uit Gorkum

Jaar van de moord: 1572

Uitzending: 08-08-1996

 

Willem van Oranje

Jaar van de moord: 1584

Uitzending: 15-08-1996

 

Bokkenrijder Joseph Kerckhoffs

Jaar van de moord: 1772

Uitzending: 22-08-1996

 

Van Speijk

Jaar van de moord: 1831

Uitzending: 29-08-1996

 

Rolverdeling op gehoor:

Kleermaker Van Speijk Reinier Heidemann
Minister Peter Aryans
Vertelster Ingrid van Benthem
Lachende man Cees van Oyen


Extra info:

Of er naast deze 9 hoorspelen nog meer uitzendingen zijn geweest, weet ik niet zeker, maar bij "Beeld en Geluid" worden alleen deze 9 afleveringen genoemd.

 

Bij "Karel de Goede" wordt wel eens gesproken over de eerste aflevering in de reeks. In mijn versie spreekt men echter bij de aftiteling over de "2e in deze serie".

 

Omdat de serie chronologisch schijnt te zijn uitgezonden, dat wil zeggen op jaar dat de moorden gepleegd werden, had ik het vermoeden dat Bonifatius het eerste hoorspel uit deze reeks is. Ook vanwege de aftiteling bij het hoorspel Karel de Goede.

 

Inmiddels heb ik van 'Frank -(H)oordeel' de bevestiging gekregen dat Bonifatius inderdaad het eerste hoorspel uit de reeks is en dat de datum hiervan 4 juli 1996 is. Frank heeft zijn zoektocht ingezet bij Beeld en Geluid, waarvoor dank!

 

Rolverdeling is niet compleet. Wie helpt?

 

Aanvullende info op Wikipedia.

 

Uit de gids:

 

Afbeelding uit de radiogids

 

Afbeelding uit de radiogids

 

Afbeelding uit de radiogids